Zaterdagmorgen belde Henk Noordhoek mij thuis op. Zijn stem klonk wat onzeker. Hij gaf er de voorkeur aan die middag niet mee te doen. Zijn fysieke gesteldheid liet te wensen over. Hij stelde voor dat ik hem zou vervangen. Ik twijfelde geen moment. Manuel Nepveu leek mij een betere vervanger. Hij was in ieder geval veel beter in vorm dan ik. De dinsdag ervoor had ik Manuel aan het bord naast mij, tijdens de wedstrijd van het tweede tegen het derde, mooi van Harrie Boerkamp zien winnen terwijl Gerhard Eggink pas van mij verloor nadat hij gewonnen gestaan had. Vooral de blik die avond in Manuels ogen stond mij nog helder voor de geest. Hij straalde die avond uit dat hij het spelletje begreep. Het was dan ook geen wonder dat Boerkamp kansloos ten onder gegaan was. Manuel aarzelde geen seconde toen ik hem aan de telefoon kreeg. Hij kwam. Hij zou het achtste bord voor zijn rekening nemen.

Hoe stond het met de bezetting van de andere borden? Willem Broekman had aan John Tan, mijn collega teamleider, gevraagd om aan een zo laag mogelijk bord met wit te mogen spelen. Hoe dit verzoek te honoreren? We speelden thuis dus Bernard Bannink, onze clubkampioen, had zwart aan het eerste bord. Willem, de man die eigenlijk clubkampioen had moeten zijn, werd door John achter het tweede bord geplaatst. Ik kon er de logica wel van inzien te meer omdat Willem de laatste tijd extern vrijwel onverslaanbaar blijkt te zijn. John had verder Ben Ahlers aan drie, Igor Coene aan vier, Sjaak Sibbing aan vijf, Jan van den Bergh aan zes en Henk Alberts aan zeven gezet. De bezetting van deze borden leek mij minder kritisch. Een andere verdeling had ook gekund maar deze oogde goed genoeg om onze tegenstander te verslaan.

In de Olympus traden we die zaterdagmiddag aan tegen Nieuwendam. Een oude bekende van Promotie. In 1992 bestreden we hen al. Een blik op de hiërarchie van de schaakteams van de tweede klasse B leerde me dat Nieuwendam onderaan staat terwijl Promotie als vijfde geplaatst is. Het gemiddelde ratingverschil bedroeg deze middag niet minder dan 105 punten in ons voordeel. De vooraf verwachte uitslag was vijf tegen drie. Op de website van Promotie had Willem Broekman een grote overwinning voorspeld. Met John en mij als teamleiders had ik er alle vertrouwen in dat hij het gelijk aan zijn zijde zou krijgen. Klokslag twaalf uur startte de wedstrijdleider de klokken.

Zo'n drie uur later had Igor Coene vanuit een Réti achtige opening de stukken van zijn tegenstander op Kramnik achtige wijze teruggedrukt naar de laatste drie rijen en kon hij het punt incasseren toen de zwarte stelling in elkaar stortte. Ook Nepveu en Alberts stonden goed. Manuel Nepveu had in een Dame Indische partij met de standaard manoeuvre Pg5 een positionele stelling op het bord gebracht met gemakkelijker spel voor hem en juist in dat soort stellingen is Manuel levensgevaarlijk. Henk Alberts had in een Slavische partij zijn tegenstander opgezadeld met een aantal zwakke velden en was terechtgekomen in een stelling die een kolfje naar zijn hand is. In mijn gedachten had ik al drie winstpunten geteld.

Na afloop van de wedstrijd heb ik hen aan de overige spelers ten voorbeeld gesteld. Voor een teamleider zijn zij de ideale spelers. Voor alles gaat het er bij een teamwedstrijd om dat spelers hun partij niet verliezen. In "De Koning" beschrijft Jan Hein Donner hoe de spelers van het Nederlandse olympiadeteam door Genna Sosonko bestraffend toegesproken werden dat het niet te pas kwam om nog op winst te spelen terwijl remise genoeg was geweest. Als teamleider van het eerste valt me op dat er op dit punt nog veel te verbeteren valt bij Promotie. Waar we om drie uur de wedstrijd al op slot hadden kunnen zetten gebeurde het tegendeel. Bannink stortte zich in een hoogst onzeker avontuur. Sjaak Sibbing deed zijn tegenstander een pion cadeau en stond meteen met zijn rug tegen de muur. Jan van den Bergh zijn stelling leek wel wat op die van Henk Alberts met als verschil dat Jan in het bezit was van alle zwakke velden en dat zijn koningsaanval vastgelopen was. Helemaal erg was het wat er op het bord van Ben Ahlers gebeurde. Ben had in een Konings Indiër al alle positionele troeven aan zijn tegenstander gelaten toen hij tot overmaat van ramp ook nog zijn a-pion kwijtraakte. Hoe kan ik in hemelsnaam met deze spelers ook maar één wedstrijd winnen vroeg ik me af? Ik beveel bij deze Bernard, Ben, Sjaak en Jan de strenge tucht aan! Er moet ingegrepen worden. Dit gedrag valt niet te tolereren. Mijn enige hoop in die bange momenten was Willem Broekman. Hij speelde zijn eigen variant van het geweigerd damegambiet en was bezig om met vaste hand de zwarte damevleugel uit zijn hengsels te lichten toen er plompverloren een loper op h3 neerplofte. Het leek me een wanhoopsdaad die Willem echter dwong geweldig op zijn tellen te passen.

Ik besloot het voorbeeld van de vroegere teamleider van het eerste Frits Hoorweg te volgen. In "Postmodern Schaak", zie voor dit artikel het jubileumboekje, beschrijft Frits hoe hij in Rotterdam eens een hele middag zelfvertrouwen uit had zitten stralen en op die manier er in geslaagd was het wedstrijd tij te keren. Ik deed hetzelfde. Om half vier bleek de Hoorweg strategie effect gesorteerd te hebben. Jan van den Bergh had zich met een fraai kwaliteitsoffer op een voor hem karakteristieke wijze uit de nesten weten te werken terwijl Bernard Bannink bezig was het tegenoffensief van zijn tegenstander op te vangen en zelfs wat beter leek te staan. Hetzelfde bleek het geval bij Broekman. Bij Sibbing was intussen een stelling op het bord gekomen waarin hij weer remisekansen had. Alleen Ben stond nog steeds met zijn rug tegen de muur en stond in hogere zin verloren. Om vier uur taxeerde ik de einduitslag van de wedstrijd Promotie tegen Nieuwendam op 6 tegen 2. Wat een teamleider al niet kan bereiken met de juiste uitstraling.

Na de tijdcontrole waren er nog drie partijen niet afgelopen. Bernard had een toreneindspel van vier tegen drie op dezelfde vleugel bereikt dat hij trachtte te winnen. Bij Sjaak stond een toreneindspel op het bord maar daar was de pluspion in het bezit van de Nieuwendam speler. Ben was nog weinig opgeschoten. Bij hem stond een verloren dame eindspel op het bord. De partij van Sjaak liep als eerste remise. Hij schijnt zelfs een winstkansje onbenut gelaten te hebben. De partij van Ben werd remise gegeven in een stelling waarin Ben niet minder meer stond. Een meevaller dus. Bernards duwen en trekken had ertoe geleid dat zijn tegenstander uiteindelijk de balans verloor en in een eindspel van toren en twee verbonden vrijpionnen tegen toren terechtkwam. Hij gaf het onmiddellijk op. Om zes uur stond de monsterscore van Promotie 6,5 tegen Nieuwendam 1,5 op het bord. Uiteraard bedankten alle spelers de beide teamleiders voor hun voortreffelijke werk waarna we bij de Chinees in Buytenweg onze eerste overwinning van dit schaakseizoen konden gaan vieren.

P. Sassen - H. Alberts (Zoetermeer, 27-09-03)

1.d4 d5 2.c4 c6 3.Pf3 Pf6 4.Pc3 dxc4 5.a4 Lf5 6.e3 e6 7.Lxc4 Lb4 8.0-0 0-0 9.De2 h6 10.Pe5 Pbd7 11.Td1 De7 12.Pd3 La5 13.f3 Lxd3 14.Lxd3 c5 15.Ld2 (Volgens Henk Alberts had wit beter zelf kunnen ruilen.) cxd4 16.exd4 Tfd8 17.Tac1 Tac8 18.Lc4 Lb6 19.Le3 Db4 20.b3 Pb8 21.Pe4 Pd5 22.Lxd5 Txc1 23.Txc1 exd5 24.Pc5 Lxc5 25.Txc5 Dxb3 26.Tb5 Dxa4 27.Txb7 Pc6 28.Db2 Te8 29.Kf2 a5 30.Tb5 Pb4 31.De2 Da1 (Hier won Pc2 sneller.) 32.Tc5 Da3 33.Tc7 Pd3 0-1

J. v.d. Bergh - R. ten Have (Z'meer, 27-09-03)

1.d4 d5 2.c4 e6 3.Pf3 Pf6 4.Pc3 Pd7 5.Lg5 Le7 6.e3 h6 7.Lh4 0-0 8.Ld3 dxc4 9.Lxc4 c6 10.a4 c5 11.0-0 cxd4 12.exd4 Da5 13.De2 Pb6 14.Lb3 Db4 15.Ta3 Td8 16.Tfd1 Pfd5 17.Pxd5 Pxd5 18.Lxe7 Dxe7 19.Lc2 Ld7 20.Pe5 Le8 21.Tg3 f6 22.Pg4 Kf8 23.Pe3 Pf4 24.Df3 g5 25.Pg4 f5 (Na h5 of Lh5 heeft zwart groot voordeel.) 26.Pxh6 Lg6 (Ruurd Kunnen wees me erop dat het na Lh5 Dxf4 gxf4 Tg8 mat is.) 27.h4 hxg4 28.Tg4 (Een echte van den Bergh zet.) fxg4 29.Dxf4 Lf5 30.d5 Dg7 31.Pxf5 exf5 32.Lxf5 Df7 33.d6 Df6 34.d7 g3 35.fxg3 hxg3 36.Tf1 Db6 37.Kh1 1-0