Vele jaren geleden troffen wij in een tweedehandszaak in Engeland een doos aan waarnaar op twee manieren kon worden gekeken. Het was een set borrel-glaasjes en tevens een soort schaakspel.
Mijn oudste zoon was in de verleiding de doos aan te schaffen. Hoewel hij zeer zeker reeds een volwassen leeftijd had bereikt, en derhalve zich niets van het tanende ouderlijk gezag hoefde aan te trekken, vond ik het toch nodig om te trachten hem van deze aankoop af te houden. Niet vanwege de prijs, die viel wel mee. Doch vanwege het volume en het geringe nut. Hij zag er van af en nu ik terugdenk aan dat moment weet ik niet meer welk argument de doorslag heeft gegeven. Het volume weegt immer sterk mee tijdens onze speurtochten in de wereld van de charity shops. Er is domweg een maximum aan volume dat mee terug kan. Elke aankoop wordt in dat licht gewogen. Pas op de laatste dag, meestal in Dover, wordt opgevuld tot 'vol'. Waarbij voor het gemak regelmatig vergeten wordt, dat ook thuis nog plaats gemaakt moet worden voor de “trofeeën”.

Het staat mij goed voor de geest welke argumenten ik heb gebruikt met betrekking tot het geringe nut. Ten eerste hoeft een adolescent die zich wil bezatten daarvoor geen partijtje jenever-schaak te spelen. Ten tweede speelt het uiterst lastig: verplaatsen van glaasjes met drank er in levert kans op verspilling en knoeiboel. En ten derde waren de stukken niet goed te onderscheiden en ook niet echt fraai. Ten vierde: als je jenever-schaak wil spelen kan dat ook met een gewoon schaakspel en 32 glaasjes naast het bord. 

Jenever-schaak is natuurlijk het meest fotogeniek als er in elk glas een ander drankje zit. Mede omdat de kans op misselijkheid dan toeneemt. Ook de verdeling van de ruime halve liter sterke drank per speler ongeveer volgens de schaak-waardering over de stukken is belangrijk: 1,2 dl voor de dame, 0,7 dl voor de torens, 0,4 dl voor de lichte stukken en 0,2 dl voor de pionnen. Het is wel te hopen dat de gastheer per persoon over een fraai palet aan glazen beschikt: cognac (1), wijn (2), sherry (4) en borrelglazen (8)  

Het spreekt van zelf dat de klok pas mag worden ingedrukt als het glas geheel opgedronken is en daarna de zet is genoteerd. Een heel toernooi is zeker af te raden. Doch als ik hoor wat sommige lieden in een paar uur kunnen wegwerken, zou een enkele match met de normale bedenktijd van 2 uur voor velen geen probleem hoeven te zijn. Wel afspreken dat niet de eigen maar de veroverde stukken opgedronken moeten worden: een dame-offer kan dan extra interessant zijn omdat het denkvermogen van de tegenstander flink op de proef wordt gesteld.

Voor mij is dit niets: ik drink geen alcohol en zal snel uitgeteld zijn. Een dameruil brengt mij al op grote achterstand, offeren is niet eens nodig. Er is echter wel een spelvariant die ik aan durf. Het is ook al weer jaren geleden dat er chocolade schaakstukken te koop waren. Ik ben in de verleiding geweest om een set aan te schaffen. Een wedstrijd spelen er mee is niet aan te raden. Men moet de stukken eten die de tegenstander steeds heeft aangeraakt. Het aanraken met warme vingers zal de kwaliteit van de stukken geen goed doen. Het spel was uiteindelijk niet meer dan een fraai vormgegeven consumptie artikel en werd door mij te duur bevonden in relatie tot de prijs van chocolade repen. Maar dat neemt niet weg dat voor een partijtje bonbon-schaak men mij ten alle tijden mag wakker maken!