"Schaken in beeld" door Ruurd Kunnen

Het probleem is volgens hem dat het wielrennen zich veel te langzaam ontwikkelt tot een moderne sport. Conservatisme voert de boventoon en remt vernieuwingen. Als voorbeeld noemt Wintels de "oortjes", waarmee de coureurs in verbinding staan met de ploegleiders in de volgwagens. De kritiek hierop is dat de macht van de ploegleiders groter is geworden, dat de koersen veel berekenender worden gereden en dat spontaniteit en drama verdwijnen. Koersdirecties en UCI-bestuurders reageerden door de oortjes te verbieden. Wintels is het daar niet mee eens. Je zou ook gebruik kunnen maken van deze innovatie, bijvoorbeeld door de televisiekijkers mee te laten luisteren naar de gesprekken tussen de renners en de ploegleiders.
De manier waarop wielrennen op televisie wordt gebracht is volgens de de KNWU-voorzitter hopeloos verouderd. Uren lang gebeurt er vrijwel niets en wordt de tijd volgekletst door twee mannen die naar dezelfde beelden zitten te kijken als de kijkers thuis. Dat moet anders kunnen. Het moet mogelijk zijn om de emotie, de beleving en de interactiviteit van de koers over te brengen op het scherm. Een middel dat daarbij kan helpen is volgens Wintels dat renners een camera met zich meedragen, zoals ook bij auto- en motorraces wordt gedaan. Het is onlangs ook uitgeprobeerd bij het NK marathonschaatsen op natuurijs.
Wintels noemt meer mogelijkheden om het wielrennen voor de televisiekijkers interessanter te maken. De internettechniek biedt veel nieuwe kansen. Het is mogelijk een veelheid aan technische informatie in beeld te brengen, zoals afgelegde afstand, hoogteverschillen, snelheden, gemiddeldes, getrapte wattages en nog veel meer gegevens die fietsliefhebbers nu al onderling via internet uitwisselen.

Voor schakers zijn dit leerzame overpeinzingen. Als televisiesport is schaken nooit van de grond gekomen. Toch is onze sport niet saaier dan een gemiddelde wielwedstrijd; het verschil is dat er minder wordt bewogen. Weinig beweging is er ook bij pokerwedstrijden, die wel regelmatig op de buis te zien zijn. Voor een leek is poker net zo moeilijk te volgen als een schaakpartij; toch zijn het boeiende uitzendingen. Dat komt vooral doordat de emoties van de spelers goed in beeld worden gebracht, gekoppeld aan een visueel sterk ondersteunde uitleg van het verloop van het spel.

Voor schaken is internet belangrijker dan de televisie. Bij steeds meer schaaktoernooien wordt ge?xperimenteerd met het in beeld brengen van de wedstrijd en hoewel het nog zoeken is, lukt het steeds beter. Bij de meeste toernooien kunnen de partijen rechtstreeks worden gevolgd. Voor de professionals en de deskundige leken is dat zeer interessant, maar voor het grote publiek veel minder. Een verbetering is het als de partijen worden begeleid met deskundig commentaar. De ene keer resulteert dat een oeverloos geouwehoer waarvoor de wielercommentatoren zich niet zouden hoeven te schamen, maar andere keren wordt een hoog niveau bereikt. Het commentaar is meestal geheel mondeling, maar zo nu en dan wordt ook een demonstratiebordje gebruikt. Voor het grote publiek is het niveau echter te hoog. Een nadeel is ook dat je die Russen zo moeilijk kunt verstaan.
Een andere manier om de internetuitzendingen interessanter te maken is een schaakcomputer te laten meelopen. De laatste maanden wordt deze methode steeds vaker toegepast. Terwijl de grootmeesters zitten te peinzen, verschijnen varianten in beeld met daaraan gekoppeld een stellingswaardering. Je hoeft niet heel goed te kunnen schaken om de spanning te kunnen ervaren: Oei, als hij Lf4 doet staat het +1.76, zal hij het zien? Topschaken wordt voor de gemiddelde toeschouwer plotseling heel begrijpelijk. In de chatboxen verliezen de kiebitzers zich in spot en cynisme als de grootmeester de computerzet niet speelt. Schaken lijkt dan heel gemakkelijk, net zoals schaatsen of wielrennen op televisie heel gemakkelijk lijkt te gaan. Maar doe het zelf eens ... dan piep je wel anders.

Blijft over de emotie van de spelers zelf. Na afloop geven zij uitleg op een persconferentie. Soms zitten de verliezers er terneer geslagen bij en zijn de winnaars erg vrolijk. Prachtige beelden zijn dat.
De kijkers willen emoties zien, niet alleen na afloop, maar ook tijdens de partij. De partijen zelf worden getoond met behulp van schaakprogramma's. Het zou ook met videobeelden kunnen, maar dat is ouderwets en minder duidelijk. Videobeelden worden gebruikt om te laten zien wat er in de toernooizaal gebeurt. Dat is bedroevend weinig. Je ziet mensen diep zitten nadenken, soms staat iemand op om een rondje te lopen en weer te gaan zitten. Met enige regelmaat zie je een speler een stuk verplaatsen en de klok indrukken. Afgezien van een enkele grimas laten de schakers niets zien van wat er in hun koppetjes rondgaat. Het zijn geen inspirerende beelden voor een schaker in spe.
Onlangs hebben ze daar in Moskou iets op bedacht. Tijdens de partij werden de spelers ge?nterviewd. Ze vertelden wat ze van de stelling vonden, welke combinaties er dreigden, wat zij van plan waren te spelen. Ze vertelden over hun hoop en hun angsten tijdens de partij. De tegenstander had dan een koptelefoon met muziek op, want die mocht het natuurlijk niet horen. Voor de toeschouwers schijnt het erg leuk te zijn geweest, maar het was niet goed voor de concentratie van de spelers.

Er zijn volop mogelijkheden om schaken op een interessante en spannende manier in beeld te brengen. Het niveau van Studio Schaken wordt gemakkelijk overstegen. Ook in Nederland zijn jonge mensen enthousiast aan het experimenteren met beeld en geluid. Zij verdienen de steun van bestuurders en toernooidirecties, want wat zij doen is in het belang van het schaken.