Moord in Los Voraces
Ruurd Kunnen - 12 December 2009
"Moord in Los Voraces" door Ruurd Kunnen Op donderdag 22 augustus 2019 begon in Los Voraces (New Mexico) het Sheldrake Memorial Tournament. Het was het sterkste toernooi ooit en het prijzengeld was 20 miljoen dollar. Sheldrake was een schatrijke man die zich na zijn pensionering had teruggetrokken in Los Voraces. Daar had hij een reeks supertoernooien georganiseerd, maar niemand wist waarom. Als hij zich een plekje in de geschiedenisboeken had willen verwerven, had hij een effectievere manier kunnen kiezen.
Na zijn dood in 2018 zou er nog ??n toernooi volgen, zijn Memorial. De leiding was in handen van een inactieve grootmeester die zowel toernooidirecteur als arbiter was. De man deed dat niet voor zijn plezier, maar om het geld. Gedurende zijn lange carri?re had hij veel schaken en weinig geld gezien en nu kon hij eindelijk eens cashen.
De hele wereldtop deed mee. Natuurlijk was wereldkampioen Igor Grushevsky aanwezig, volgens eigen zeggen de sterkste speler uit de geschiedenis en van het heelal, evenals zijn voorganger Dareh Bohigian. Tot de deelnemers behoorde ook de Nederlander Gert van Sicklen. Een excentriekeling, zoals vele topschakers. Hij droeg een baard, was slordig gekleed en alcoholist. Hij hield van het nomadenbestaan van schakers. Uit zijn bijnaam, Mr. Theory, spreekt respect. Helaas had Van Sicklen de kloof tussen zijn grote talent en de absolute top, een klein stapje voor zijn bewonderaars, maar een immense stap voor hemzelf, nooit overbrugd.
Pedrag Vilkovic was in 2005 de eerste wereldkampioen tot acht jaar geworden, werd de jongste grootmeester ooit toen hij 9 jaar, 9 maanden en 13 dagen was, en vanaf zijn tiende was hij professional. Daarna begon zijn carri?re te haperen; hij had een grootse toekomst achter zich.
Er waren twee vrouwelijke deelnemers. Aartsvijandinnen. De Russische Zhenya Bastrikova was drie keer wereldkampioene geweest en Kersti Karlson uit Helsinki vier keer. Zij zaten elkaar dwars vanaf hun eerste ontmoeting in een Kasparov-trainingskamp toen zij 12 jaar waren. Men zei dat de Finse golf voor hen te klein was. Speciaal voor Bastrikova en Karlson was in de FIDE-regels de bepaling opgenomen dat spelers elkaar tijdens de partij niet aan de haren mogen trekken. Tijdens een toernooi in 2015 in Amsterdam had de organisatie de tafels waaraan de dames speelden zover mogelijk uit elkaar gezet, maar niettemin had Karlson er een gewoonte van gemaakt om in het voorbijgaan steeds tegen de stoel van Bastrikova te schoppen. Haar rechtvaardiging toen de Russin protesteerde: "Dat mag ik doen. Het is volgens artikel 12.5 van het FIDE-reglement verboden de tegenstander te hinderen, maar zij speelt in deze ronde tegen iemand anders, en is dus niet mijn tegenstander." Het toernooi werd in volledige afzondering gehouden. Los Voraces lag ver weg in de woestijn en was zeer moeilijk bereikbaar. De spelers mochten niet telefoneren, mobieltjes werden in beslag genomen, computers waren niet toegestaan en er was geen publiek. Wel was een oud gebruik in ere hersteld: partijen werden na 40 zetten afgebroken. Dat zou een dodelijke regel blijken te zijn. De omstandigheden waren ideaal voor Agatha Christie-achtige ontwikkelingen, die dan ook niet lang uitbleven.
Nog voor de eerste ronde stierf de oudste deelnemer, de 67-jarige Atilla Gabor, aan een hartaanval. Dat had toeval kunnen zijn, want op 67-jarige leeftijd sterven er wel meer mensen aan een hartkwaal en ook op schaaktoernooien is dat meer dan eens voorgekomen. Maar het bleef niet bij het tragische verscheiden van Atilla Gabor. Vijf ronden voor het einde van het toernooi was het aantal doden tot vijf gestegen. Wie kon er belang hebben bij deze moorden? De scheidsrechter? Een van de spelers? In elk geval niet Johnny Eichler: "Ik kan de moordenaar niet zijn. Ik ben een positionele speler."
Los Voraces 2019 is een vermakelijk boek uit 2004 van de Amerikaanse grootmeester Andy Soltis. Een misdaadroman in de vorm van een toernooiboek. Het plot is goed bedacht, maar Soltis is helaas geen romanschrijver. Hij slaagt er niet in spanning op te bouwen en vast te houden en hij kan de verleiding niet weerstaan bizarre taferelen te schetsen en de schakers neer te zetten als zonderlinge types die ondanks de gebeurtenissen om hen heen onverstoorbaar doorspelen. Voor ingewijden is veel van wat er gebeurt herkenbaar, maar buitenstaanders zullen het waarschijnlijk flauw en overdreven vinden. Het boek wordt ook niet echt spannend doordat Soltis teveel hooi op zijn vork neemt. Niet alleen wil hij een thriller schrijven en de wereldvreemdheid van (sommige) schakers bespottelijk maken, maar hij probeert ook nog een blik in de toekomst te werpen. Behalve dat geen van de spelers nu, in 2009, bekend is (zelfs de 67-jarige Atilla Gabor niet) en alle deelnemers een rating van meer dan 2800 hebben, levert die toekomstverkenning helaas weinig schokkends op.
Zoals een echt toernooiboek betaamt, bevat het alle gespeelde partijen. Voor niet-schakers wordt het boek daardoor grotendeels onbegrijpelijk; gelukkig voor de schakers zitten er veel spektakelstukken bij. De stijl is superdynamisch. Of er in 2019 beter wordt geschaakt dan nu, durf ik echter te betwijfelen. De partijen uit Los Voraces, 2019... |
