"De scheiding van schaken en politiek" door Ruurd Kunnen

In de schaakwereld gebeuren soms rare dingen, maar wat we vorige maand mochten meemaken grenst aan het ongelooflijke. Kirsan Iljoemshinov, de man die tegelijkertijd president van de wereldschaakbond en president van de autonome Russische republiek Kalmukki? is en van wie geen enkele poging bekend is om deze functies gescheiden te houden, vergastte ons op de uitspraak dat schaken en politiek niet mogen worden vermengd. Een toppunt van cynisme. Als de president van Kalmukki? op reis gaat, reist de president van de FIDE mee, en als de FIDE-president bezoeken aan hooggeplaatste personen in de sportwereld of in de wereldpolitiek aflegt, kan de president van Kalmukki? nooit nalaten zich in de gesprekken te mengen. Als de een een brief schrijft of een verklaring afgeeft, kijkt de ander over zijn schouder mee. Zomaar twee voorbeelden.
De volgende brief is op 21 februari 2008 mede namens ons gestuurd aan Sergei Sargisian, de president van de Armeense schaakbond, die net was gekozen tot president van Armeni?.

Dear Serzh Azatovich! On behalf of the leadership and citizens of the Republic of Kalmykia, on behalf of the considerable chess society and me personally, I warmly congratulate you on your resounding victory in the Armenian Presidential elections 2008.

The result that we see, after fair and true elections, proves that Armenia has again chosen the right way of democratic reforms combined with social and economic development.

I am sure that Armenia will achieve new outstanding success under your leadership. It goes without saying that the image of your country internationally will receive a new intense impetus through the chess movement that you currently lead in Armenia.

I wish you, Serzh Azatovich, health and good luck. Let all your aims and tasks for the benefit of an ancient Armenian State be fulfilled.

Yours sincerely, Head of the Republic of Kalmykia FIDE President K.Ilyumzhinov

Erg blij met deze brief hoeven wij niet te zijn. Volgens de OVSE en de Raad van Europa zijn de verkiezingen onvoldoende democratisch verlopen. Voorbeeld 2, een officieel persbericht van de FIDE:

Head of the Republic of Kalmykia, FIDE President Kirsan Ilyumzhinov visited the Republic of Moldova on 13 March 2008. He had a working meeting with the President of the Republic of Moldova Vladimir Voronin. The subject of the meeting was economic coperation of Kalmykia and Moldova in the framework of Russian-Moldavian relations. The project and the design of new Republic Chess Center was discussed at the meeting.

En maar volhouden dat schaken en politiek gescheiden moeten blijven. De man is volkomen ongeloofwaardig. Hij gebruikt de scheiding van schaken en politiek voor zijn eigen politieke bedoelingen.
Ik heb in mijn columns al vaak betoogd dat de functies van president van de FIDE en president van een staat onverenigbaar zijn. In Oost-Europa en Azi? denkt men daar waarschijnlijk anders over. Niet alleen Iljoemshinov, ook Sargisian en de Alexander Zhukov, de president van de Russische Schaakbond en plaatsvervangend vice-premier van de Russische Federatie, combineren hoge posities in de schaakwereld moeiteloos met hoge posities in de politiek. Dat blijft niet zonder gevolgen.
De aanleiding voor de verklaring van Iljoemshinov dat schaken en politiek gescheiden moeten blijven was het gewapende conflict tussen Rusland en Georgi? om Zuid-Osseti? en Abchazi?. De Georgische speelsters hadden verzocht om het WK vrouwen niet in de nabij gelegen autonome Russische republiek Kabardino-Balkaria te houden. Vanwege de gespannen situatie in de Zuidelijke Kaukasus vonden zij dat geen veilige plek. Er waren meer schaaksters die daar niet wilden spelen, onder andere onze landgenote Tea Lanchava. Zij werd in haar stellingname gesteund door de KNSB. Het Ministerie van Buitenlandse raadde mensen af naar dat gebied te reizen als het niet beslist noodzakelijk was. De Nederlandse en de Franse schaakbond hebben geprotesteerd bij de FIDE tegen het organiseren van het WK in Kabardino-Balkaria. De leiders van de FIDE en de Russische Schaakbond wilden echter van geen wijken weten. Als schaakofficials vonden zij uitstel onwenselijk, terwijl de verplaatsing van het WK voor hen als Russische politici een blamage zou zijn.

De situatie op de Kaukasus is gecompliceerd. Duidelijk is dat de internationale grootmachten geopolitieke spelletjes spelen over de ruggen van de bevolkingen van Georgi?, Zuid-Osseti? en Abchazi?. Als lid van de NAVO is Nederland daarin partij, of wij dat willen of niet. Als lid van de FIDE zijn we ook partij geworden, zonder dat we dat willen. Wij staan zowel aan de kant van de Georgi?rs als van de Russen. Een ongemakkelijke spagaat.

Zolang de sport officieel apolitiek is, zal er heimelijk en dus oncontroleerbaar politiek worden bedreven. Sport zou politiek neutraal moeten zijn en zij kan dat alleen als sport en politiek niet worden gescheiden. Als de schaaksport zich daarvan bewust is, kan zij openlijk en met argumenten koers kiezen in politiek geladen zaken. Een voorwaarde is dat ook de president van de FIDE neutraal is. Het moet iemand zijn zonder politieke functies of zwaar politiek verleden en afkomstig uit een economisch en politiek minder belangrijk land. Zoals Rogge in het IOC. Over twee jaar moet alweer een nieuwe FIDE-president worden verkozen. Hoog tijd om met de campagne te beginnen.