"De Olympische Spelen" door Ruurd Kunnen

Moeten wij naar de Spelen?
Moeten wij meedoen aan de schending van de mensenrechten in China? Moeten wij de dictatuur aldaar een schijn van rechtvaardigheid geven door mee te doen aan een groots opgezet sportevenement dat onder andere tot doel heeft het organiserende land eens flink in het zonnetje te zetten?

Voor schakers is de vraag of we naar de Spelen moeten niet moeilijk. Natuurlijk gaan we. Sport en politiek zijn in de schaakwereld zo verstrengeld dat je met tegenstellingen als democratie-dictatuur en mensenrechten-onderdrukking niet meer uit de voeten kunt. De president van de wereldschaakbond is tevens president van de autonome Russische republiek Kalmukki? en doet geen enkele moeite deze functies te scheiden. Met de democratie en de mensenrechten is het in Kalmukki? slecht gesteld. Het is daarom niet vreemd dat belangrijke FIDE-wedstrijden zonder noemenswaardige problemen worden toegewezen aan verdachte landen.
De schakers doen hieraan mee. Ze hebben geen keus als ze hun sport op topniveau willen blijven beoefenen. Enkelingen laten soms een protest horen. John van der Wiel zat eens achter het bord in een T-shirt waarop met grote letters de naam GULKO was afgedrukt, om te protesteren tegen de vrijheidsbeperking die deze briljante schaker, kampioen van de Sovjet Unie, door het regime was opgelegd. De meesten steken echter hun kop in het zand. Zelfs Jan Timman heeft het schijndemocratische bewind van Iljoemshinov in Kalmukki? vergoelijkt en de man geprezen om zijn verdiensten voor het schaken.

De afgelopen maanden hebben we kunnen genieten van de politieke strapatsen van Garry Kasparov. Onze ex-wereldkampioen liet zich door de politie oppakken en in de gevangenis zetten om te protesteren tegen de ondemocratische verkiezingen en de Putindictatuur. De schakers hadden hun bedenkingen. Zij herinnerden zich hoe onbetrouwbaar Kasparov was geweest. Hoe hij afspraken met zijn collega-grootmeesters in de Grand Masters Association aan zijn laars lapte en uiteindelijk een scheuring in de schaakwereld veroorzaakte. Het zou een ramp zijn als hij president van Rusland zou worden.
Zelf had ik een andere associatie. In 1991 pleegden conservatieve krachten in de Russische communistische partij een coup tegen de ontluikende democratie die door de zittende president Michael Gorbatsjov op gang werd gebracht. Terwijl Gorbatjov op de Krim gevangen werd gehouden, rukte Boris Jeltsin op naar het "Witte Huis", de vergaderplaats van het parlement, klom op een tank en wist het leger aan zijn kant te krijgen waardoor de coup mislukte. Naast Jeltsin stond .... Kirsan Iljoemshinov, die op deze wijze het presidentschap van Kalmukki? en de steun van de Russische schaakfederatie verdiende.
Mensen die opkomen voor mensenrechten en democratie moet je niet zonder meer op hun woord geloven. Politici aan de top hebben altijd vuile handen.

Moeten wij naar de Spelen?
Zwemcoach Jacco Verhaeren en zwemmer Pieter van den Hoogeband vinden dat het IOC zich met de mensenrechten in China moet bezighouden zodat de sporters rustig kunnen sporten. De IOC-bestuurders hebben Beijing immers gekozen als Olympische stad, niet de sporters. Een sympathiek, maar onnozel standpunt. Ook de IOC-bonzen zijn niet van alle smetten vrij. Er zaten zoveel zakkenvullers en oplichters bij dat speciale regels moesten worden ingesteld om excessieve zelfverrijking tegen te gaan. Een aantal werd geroyeerd. De vorige president, Antonio Samaranch, was een Spaanse fascist. Zijn opvolger Jacques Rogge mag een vriendelijke, oprechte Belg lijken, maar onze landgenoot Hein Verbruggen heeft het ware gezicht van de moderne Olympische sportbestuurder laten zien. Sport en politiek zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. Niet alleen de politici aan de top hebben vuile handen, ook de sportbestuurders aan de top.

Moeten wij naar de Spelen?
De vraag moet anders worden gesteld:
Wat moeten wij met de Spelen?