"Vrouwenschaak" door Ruurd Kunnen

In december is in het Russische Vladimir het Elisaveta Bykova-herdenkingstoernooi gehouden. Bykova werd in 1953 wereldkampioene door Ludmilla Rudenko te verslaan. Een jaar eerder had ze het kandidatentoernooi gewonnen, maar daarin leed ze een nederlaag tegen Fenny Heemskerk. Ze verloor haar wereldtitel in 1956 aan Olga Rubtsova, maar heroverde hem in 1958. In 1962 moest Bykova definitief afstand doen van de schaaktroon. Ze werd opgevolgd door Nona Gaprindashvili.
Ik ben ooit in Vladimir geweest, in ver vervlogen tijden de hoofdstad van Rusland. Het was er ijskoud (want het was winter), prachtige kerken schitterden in de sneeuw en er was een tentoonstelling van ijssculpturen. In zo'n situatie krijg ik altijd zin in twee dingen, waarvan schaken er ??n is.
Er deden aan het toernooi alleen maar Russische vrouwen mee. Winnares werd Natalia Zdebskaja (WGM), een mij onbekende grootheid.
Op www.chessbase.com staat een verslag van het toernooi. Achtergrondinformatie over Natalia Zdebskaja is er niet te vinden. Het grootste gedeelte van het verslag wordt in beslag genomen door een serie glamourfoto's van de deelneemsters. Zulke toernooiverslagen zien we steeds vaker. Foto's van mooie en jonge schaaksters, in de sneeuw, maar liever op het strand. Het is een nieuwe trend in de door mannen beheerste schaakjournalistiek. Je kunt raden hoe het in zijn werk gaat: schaken kunnen ze niet, maar voor smakelijke foto's zijn ze uitermate geschikt.
De Nederlandse fotografen Frits Agterdenbos en Fred Lucas hebben baanbrekend werk verricht op het gebied van de schakersportretfotografie. Zij fotograferen niet alleen vrouwen, maar ze hebben ook heel sprekende, karakteristieke portretten van o.a. Kasparov, Timman en Manuel Bosboom gemaakt. Niet alle schakers zijn even fotogeniek. Ook ik moet toegeven dat foto's van Sergei Tiviakov schril afsteken tegen die van Tea Bosboom-Lanchava of Natalja Zukhova, maar dat is geen reden om alleen maar vrouwen te nemen.
Niet alle fotografen leveren zulk goed werk als Agterdenbos en Lucas. Vaak worden schaaksters gefotografeerd alsof het pin-upgirls zijn, wat overigens min of meer in de hand is gewerkt door vrouwen als Elisabeth P?htz en Alexandra Kosteniuk, die zich als fotomodel probeerden te profileren. Misschien om tegenwicht te bieden heeft Fred Lucas op zijn website (http://www.momentoo.nl) foto's van deze dames geplaatst, waarin zij, zacht gezegd, niet op hun voordeligst uitkomen.
Pin-upschaaksters zijn leuk voor de mannenschakers. Onze eigen Promotie-site heeft daar vrolijk aan meegedaan. Twee jaar geleden gingen Russische "chessbabes" voor de camera uit de kleren om sponsors te interesseren. Het vrouwenschaken wordt daar echter niet mee geholpen. Schoenmaker blijf bij je leest. Schaaksters moeten zich waarmaken door mooie partijen te spelen en resultaten te boeken. Schakers kunnen daarbij helpen door hun driften in toom te houden, ook in de vrieskou van Vladimir.