"Schaken en politiek" door Ruurd Kunnen

Wie de verkiezingscampagne van de afgelopen weken een beetje heeft gevolgd zou het niet zeggen, maar schaken en politiek hebben veel met elkaar te maken. Het bekendste voorbeeld is de Koude Oorlog. Deze werd voor een belangrijk deel op het schaakbord uitgevochten. De communisten wilden aantonen dat de "nieuwe Sovjetmens" superieur was aan de decadente kinderen van het kapitalisme. Zij zijn daar niet in geslaagd, hoewel zij jarenlang de sterkste schakers hadden. De Amerikanen hebben speciale fondsen gesticht om de Sovjetschakers te kunnen bijbenen. Fine en Reshevsky hebben Botwinnik c.s. regelmatig het vuur na aan de schenen gelegd en uiteindelijk heeft Fischer de hegemonie van de Sovjet Unie doorbroken.
Sommige schakers doen zelf aan politiek. Ze zijn van alle kleuren en richtingen. Nigel Short heeft zich ooit verkiesbaar gesteld voor het Britse parlement namens de conservatieven. Marmaduke Wyvill, de tweede prijswinnaar van het eerste moderne internationale schaaktoernooi (Londen 1851), was Member of Parliament. Karpov heeft voor de Russische communisten in de Doema gezeten en Kasparov is actief in een democratische beweging die het autoritaire bewind van Poetin ten val wil brengen. De grootste politicus onder de schakers is echter Kirsan Iljoemshinov, de president van de wereldschaakbond en van de autonome Russische republiek Kalmukki?. Met het grootste gemak ondertekent hij offici?le brieven in beide functies tegelijk. Het afgelopen half jaar heeft Kirsan ons vertegenwoordigd in China, Jordani?, Montenegro en Jordani?. Dankzij hem hebben alle schakers op de wereld de moslims gefeliciteerd met het einde van de ramadan.

Dear Friends,

On this bright day I would like to congratulate you on the termination of the sacred month of Ramadan and the holiday of Uraza Bayram!

The Muslim festival of Uraza Bayram is an essential part of the enormous spiritual and cultural wealth in which the world civilization takes pride. It symbolizes a striving of a human being for moral perfection, charity and compassion.

The traditional values such as kind-heartedness, tolerance and peacefulness have inured the Islamic culture. Our general task is to keep these traditions, to consolidate peace and harmony, good-neighbourly relations and mutual understanding.

I wish you strong health, wealth, happiness and success!

Kirsan Ilyumzhinov
Head of the Republic of Kalmykia
FIDE President

(Noot: Uraza Bayram = Suikerfeest, RK)

Heeft Rita Verdonk ooit zo'n boodschap naar de Moslims in Nederland gestuurd? Of de voorzitter van de KNSB? Dat brengt ons bij de vraag hoe de verhouding tussen schaken en politiek in Nederland is.
Euwe werd op zijn oude dag lid van DS'70, een rechtse afsplitsing van de PvdA die werd aangevoerd door een zoon van Willem Drees. Volgens Donner kwam Euwe tot deze stap omdat zijn schoonzoon Han Lammers (wethouder in Amsterdam en later landdrost en de eerste Commissaris van de Koningin in Flevoland) tot Nieuw Links in de PvdA behoorde. Donner, wiens vader vooraanstaand antirevolutionair, minister van Justitie en president van de Raad van State was, was zelf niet gelieerd aan een politieke partij, maar had sympathie?n voor Cuba (met Harry Mulisch) en de provo-beweging. Sytze Faber, die is voorgedragen als de nieuwe voorzitter van de KNSB en op de volgende Bondsraadvergadering waarschijnlijk wordt benoemd, is burgemeester van Smallingerland en Hoogeveen geweest en heeft voor het CDA in de Tweede Kamer gezeten.
Sinds jaar en dag zijn er op het Corustoernooi aparte groepen voor parlementari?rs en ex-parlementari?rs. In januari deed Professor van Hulst (CHU, CDA) nog mee, 95 jaar oud. Bas de Gaay Fortman heeft vaak gewonnen. Hij was fractievoorzitter van de PPR en werd door Wim Kan "de kleine Gaay" genoemd, om hem te onderscheiden van zijn vader, de minister van Binnenlandse Zaken in het kabinet Den Uyl namens de ARP, die "papa Gaay" was.
De oogst is karig. Schaken en politiek hebben veel met elkaar te maken, maar in Nederland zijn het gescheiden werelden.