"Aanvalluuh! (2)" door Ruurd Kunnen

Je zou het schaken van Jan Timman kunnen vergelijken met het Nederlandse voetbal: aanvallend spel vanuit een duidelijk systeem. In zijn nieuwste boek On the attack. The Art of Attacking Chess According to the Modern Masters komt dit principe terug in de selectie van spelers en partijen. Timman heeft een keuze gemaakt voor aanvalsspel dat logisch voortvloeit uit de stelling. Speculatieve aanvalspartijen zijn niet opgenomen. De hoofdmoot van het boek bestaat uit 33 partijen van 11 grootmeesters. Daarnaast zijn 33 partijfragmenten opgenomen.

Om twee redenen moet dit boek wel een succes worden. Ten eerste zijn aanvalspartijen altijd leuk, en ten tweede is Timman een uitstekende analyticus en docent. Zijn commentaar bij de partijen bevat veel tekst. De lezer wordt niet afgeschrikt door ellenlange varianten waarvan de betekenis hem grotendeels ontgaat, maar in heldere taal wordt uitgelegd waar het in de partijen om draait. Aanvallen moeten gebaseerd zijn op een stevig strategisch fundament en de bekroning zijn van goed positiespel. Dat is een oude wijsheid, maar doe het maar eens. Zeer toepasselijk wordt Rudolf Spielmann (1883-1942) geciteerd: "De combinaties van Aljechin kan ik ook wel vinden, als ik de goede stellingen maar zou krijgen".

Ieder tijdperk heeft zijn eigen modern masters. De oudste schaker die voor de verzameling van Timman is geselecteerd, is Anatoly Karpov. Dat Karpov is opgenomen, is opmerkelijk, omdat hij bekend staat als een dorre schuiver. De partijen die Timman laat zien, rechtvaardigen zijn keuze echter volledig, want het zijn prachtige, logische aanvalspartijen. Opvallend is ook dat er geen partijen Vladimir Kramnik in het boek staan. Net als Peter Leko heeft hij geen partijen gespeeld die aan Timmans criteria voldoen. Tenslotte is opmerkelijk dat een hoofdstuk is gewijd aan Andrey Volokitin en niet aan bijvoorbeeld Magnus Carlsen. Volokitin is bekend geworden door zijn variant van het Siciliaans 1. e4, c5, 2. a3, maar de laatste tijd wordt weinig meer van hem vernomen.

Om ??n speler kun je niet heen in een boek over het aanvalsspel, welke criteria je ook hanteert. Dat is Mikhail Tal, de tovenaar van Riga. Alweer 14 jaar dood, maar nog steeds geliefd en bewonderd. In Riga wordt momenteel een herdenkingstoernooi gehouden. Timman heeft een mooi fragment van Tal opgenomen, uit de laatste partij die hij heeft gespeeld.

Tal - Akopian, Barcelona 1992

De witte koning lijkt op de tocht te staan, maar zwart is verzwakt over de zwarte diagonaal. Je moet het met wit alleen maar vinden. De uitroeptekens en het commentaar zijn van Timman. 1. Dd6!, La4; 2. Td4!. Tg7; 3. de6x!, Lc6; 4. Pg5!, Tg5x (4. ... fe6x; 5. De5, Te8; 6. Td6 en wint); 5. De5+, Tg7; 6. Td8+! en wit won gemakkelijk.