Experts

<br

De match tussen Anand en Gelfand is afgelopen. Het was een lauwe bedoening. De beslissing viel pas in de barrage, nadat de twaalf "serieuze" partijen geen winnaar hadden opgeleverd. John van der Wiel had nog zo gezegd dat de man uit India met 6½ -3½ zou winnen. En dat terwijl onze grootmeester natuurlijk wel als expert mag gelden, laat dat helder zijn. De prangende vraag is hoe het toch kan dat een expert er zo ferm naast kan zitten.

Voor astronomen is het niet moeilijk om een zonsverduistering met een nauwkeurigheid van een seconde te voorspellen. Zelfs kunnen ze voorspellen met een nauwkeurigheid van een kilometer of iets dergelijks waar de maanschaduw op de Aarde terecht gaat komen. Wat er moet gebeuren om zo'n voorspelling te doen is duidelijk. Het is gruwelijk veel werk, want je moet de Aardbaan en de Maanbaan nauwkeurig berekenen en vervolgens de plaats van de slagschaduw van de Maan op Aarde. Maar als het duffe rekenwerk naar behoren wordt gedaan komt er een antwoord dat klopt. Een zonsverduistering valt anno nu niet te missen, zoals dat bij twee Chinese hofastronomen ver voor het begin van onze jaartelling nog ooit gebeurde; de ongelukkigen werden overigens zonder pardon geëxecuteerd. De reden waarom astronomen wel lukt wat John van der Wiel totaal niet lukte is duidelijk. De astronomische expert weet precies wat er gebeuren moet en hij heeft de beschikking over alles wat hij aan waarneemgegevens (almanakken) nodig heeft. De astronoom die dit werkje op zich neemt is als een timmerman die zijn vak verstaat, een intellectuele timmerman zeg maar.

Maar het voorspellen van de uitslag van een schaakmatch is iets anders. Van der Wiel heeft wellicht naar het krachtverschil van de spelers gekeken, hun onderlinge resultaten in het verleden en misschien zelfs naar hun prestaties van het afgelopen jaar. Daarmee kan hij een waarschijnlijke uitslag poneren, maar uitsluitend met een wijde marge, terwijl de sterrenkundige prat kan gaan op een voorspelling met een extreem kleine marge. John van der Wiel heeft noodzakelijk van zijn forse (sorry John!) onderbuik gebruik moeten maken; de astronoom heeft betrouwbaarder "apparatuur".

Nu is het best zorgelijk dat experts in een ietwat soft gebied er zo naast kunnen zitten. Zowat alle gebieden die in ons leven van echt belang zijn, zijn soft. Veel van wat relevant is weten we niet en vaak weten we zelfs niet wat relevant is! De economen die ons in de huidige Eurocrisis vertellen wat we het beste kunnen doen, zijn te vergelijken met Van der Wiel, en beslist niet met de astronoom die een zonsverduistering voorspelt. Geen wonder dat zij allemaal verschillende dingen roepen. Ik vind die kakelende kippen persoonlijk wel vermakelijk, maar dat gevoel zal zeker verdwijnen als er uiteindelijk een politiek besluit wordt genomen waarbij naar de verkeerde economen blijkt te zijn geluisterd. En dit is maar een voorbeeld van vele. Het is vervelend dat er geen andere serieuze optie is dan naar die feilbare experts te luisteren. Ongelukkigerwijs zit er veel waars in dat bekende Nederlandse gezegde dat gaat over het land van al die blinden en die eenogige koningen. Bij onze wandeling door het bos des levens moeten we maar gewoon keihard en opgewekt blijven fluiten terwijl we achter de gids met dat lapje voor zijn oog aanlopen...