De beste stuurlui staan aan wal, door John Tan

Iemand zei eens "Het Nederlands elftal heeft 12 miljoen bondscoaches" na weer een belabberde voetbalwedstrijd. Heel Nederland heeft na afloop een andere mening over de selectie, de opstelling, de wissels en de gevolgde tactiek. Niet voor niets hebben wij hier een spreekwoord voor bedacht: "de beste stuurlui staan aan wal".

Van de week stond ik aan wal bij een schaakwedstrijd in de promotieklasse HSB.

De eigen partij was al afgelopen. Met nog tien minuten op de klok bood ik zonder mijn teamleider te raadplegen remise aan. Mijn tegenstander had nog 50 minuten op zijn conto, maar nam niettemin het aanbod aan. Ik werd overvallen door het onbehagelijke gevoel dat ik op dat moment dus beter moet hebben gestaan?
In ieder geval een keertje niet als laatste klaar. Tijd genoeg om rustig rond te lopen en te genieten van een ooit door Jan Hein Donner in Veneti? gewonnen trofee.
Later op de avond ging mijn aandacht naar de partij van Timo. Zijn tegenstander had nog ruim twintig minuten terwijl hij zelf nog twee minuten en nog wat had. Op zich niks vreemds, het is een bekend verschijnsel bij deze jongeman, maar heel bijzonder was het optreden van de scheidsrechter tijdens deze partij. Luister en huiver!
1. Hij gaf op een gegeven moment aan dat Timo niet meer hoefde te noteren.
Zoals u weet, hoeft een speler niet meer te noteren als hij minder dan 5 minuten over heeft op zijn klok; artikel 8.4. Het wel of niet noteren is in dit geval de eigen verantwoordelijkheid van de betreffende speler.
Hoewel goed bedoeld mag een scheids niet ingrijpen. Helaas kan ik dat nergens vinden in de FIDE regels voor het schaakspel. Maar dat het er niet staat wil nog niet zeggen dat het dan wel mag. Deze handeling is in ons voordeel, ik zeg er niks van.

2. Timo's tegenstander noteerde al een tijdje niet meer en na aangeven van de scheidsrechter plaatste hij enkele streepjes op het notatiebiljet, schreef af en toe een zet op, maar 'vergat' de meeste zetten te noteren en ging al gauw op de oude voet verder.
Volgens artikel 8.1 is een speler verplicht zijn eigen zetten en die van zijn tegenstander duidelijk en leesbaar te noteren. Hij moet zijn vorige zet opschrijven voordat hij een nieuwe doet en hij wordt pas van deze verplichting ontheven als hij minder dan 5 minuten over heeft.
Het is de taak van een scheidsrechter er op toe te zien dat de spelregels strikt worden nageleefd. De scheids had er bij moeten blijven, omdat de overtreder een recidivist is.
3. De scheidsrechter gaf op een gegeven moment aan dat Timo's tegenstander wel remise mag aanbieden. Hij speelt hier ook de rol van teamleider? Vermoedelijk wel, maar dat is een niet gewenste dubbelrolverdeling. Een scheidsrechter dient onafhankelijk te zijn. Het is zelfs al bedenkelijk als iemand scheidsrechter is in een (team)wedstrijd waarbij zijn zoon speler is.

Had ik ergens in moeten grijpen? Nee! Een schaakwedstrijd gaat tussen twee spelers en daarnaast hebben scheidsrechter en teamleiders een bescheiden rol. Onze teamleider had een rol kunnen spelen, maar hij was zelf in een tijdnood-gevecht betrokken.
Toeschouwers en spelers van andere partijen mogen zich niet bemoeien. Doen ze dat toch, dan kan de arbiter de overtreders uit het speelhok verwijderen.
En toch ga ik een volgende keer verwijdering riskeren, want regels moeten worden nageleefd en kent u nog de slogan "die pet past ook bij jou!" uit de politie-reclame?

Na dit verhaal is het ook duidelijk waarom het eerste team van Promotie voorzien is van maar liefst twee non-playing teamcaptains. Met twee stuurmannen aan wal kan er niks fout gaan!